برخى از ابواب - همچون باب اوّل و دوم - بسيار مفصّل و طولانى تر از مباحث در ديگر ابواب مى باشد . ابواب دوازده‌گانهء كتاب چنين است : الباب الأول : فى تحميد الله تعالى و توحيد ذاته و أسمائه و صفاته العلى و بيان عجائب صنائعه اين باب ، از گسترده‌ترين ابواب كتاب [ از جهت حجم و گستردگى مباحث ] است ، و در آن هفت خطبهء نهج البلاغه مورد شرح و تفسير قرار گرفته و بيشتر مباحث اين باب ، اختصاص به شرح خطبهء اوّل دارد . الباب الثاني : فى نعت رسول الله و آله و مناقب ما جاء به من نعوت القرآن و أوصاف الإسلام اين باب ، پس از باب اوّل ، گسترده‌تر و طولانى تر از ابواب ديگر كتاب است ، و شرح و تفسير بيست خطبه را در بردارد . الباب الثالث : فى شرف العلم و الهدى و أوصاف أصناف العلماء در اين باب چهار خطبه و يك حكمت شرح و تبيين شده ، و مباحث آن نسبتا كوتاه و مختصر است . الباب الرابع : فى التقوى و صفات المتقين و شعار الأولياء و الصالحين اين باب ، از كوتاهترين ابواب كتاب است ، و در آن فقط يك خطبه شرح شده است . الباب الخامس : فى ظرائف الحكم و لطائف الأمثال و الآداب در اين باب ، نه حكمت و بخشى از يك خطبه شرح و تفسير شده ، و مطالب آن همچون ابواب بعدى نسبتا كوتاه است . الباب السادس : فى الوصايا و النصائح الشافية و التذكير و الزواجر اين باب تفسير شش خطبه و يك نامه را در بردارد . الباب السابع : فى الإعراض عن الدنيا الفانية و الإقبال على الآخرة الباقية در اين باب هشت خطبه و سه حكمت ، شرح و تبيين شده است .